آموزش فن بیان و گویندگی

آموزش فن بیان و گویندگی

چرا هر شخص نیاز به آموزش فن بیان و گویندگی دارد؟

مطمئنا اگر قبل از خواندن این مطلب در یک دوره آموزش سخنرانی در جمع یا آموزش فن بیان و گویندگی  خوب شرکت کرده باشید و تاثیر شگفت‌آور آن را در بهبود زندگی و روابط شخصی ، موقعیت کاری و حتی تحصیلی خود دیده باشید اکنون یکی از کسانی هستید که مدام شرکت در کلاس فن بیان را به اطرافیان خود پیشنهاد می‌دهید، اما اگر تا کنون به فکر آموزش فن بیان و سخنوری نبودید حتما تا انتهای این مطلب با ما باشید تا ببینید اصول فن بیان و گویندگی چیست و چگونه می توان  با یادگیری آن امکان ساخت زندگی متفاوت تری  را برای خود  و همراهانتان فراهم کنید.

ترس از سخنرانی در جمع کاملا طبیعی است و  اگر تصور سخنرانی درجمع باعث می‌شود عرق سردی بدن‌تان را بپوشاند یا دل‌تان آشوب شود، بدانید که شما تنها نیستید این ترس ، به‌طور متوسط در ۷۵ درصد بزرگسالان وجود دارد. می توان تسلیم این ترس شد  و هیچ تلاشی برای روبرو شدن با این ترس و مبارزه با آن انجام نداد. این ترس را می توان یک نوع خاص اختلال اضطراب اجتماعی دانست که لازم است  از پزشک یا یک متخصص بهداشت روان آموزش دیده کمک بگیرید. برای بهبود مهارت های فن بیان شما باید از یک برنامه مشخص برای غلبه بر این اضطراب اجتماعی استفاده نمایید روبرو شدن با این ترس به شما کمک می کند عملکرد فیزیکی و ذهنی بهتری داشته باشید و تجربه های بیشتری در زندگی به دست آورید و با غلبه بر ترستان احساس غرور و افتخار کنید.

فن بیان چیست ؟

اینکه بتوانید در هر شرایط زمانی و مکانی به خوبی صحبت کنید یعنی فن بیان خوبی دارید. برای یادگیری فن بیان باید، قدرت کلامی خود را افزایش دهید و از تکنیک‌ها و تمرین‌های عمومی استفاده کنید، باید بدانید با چه کسی چطور صحبت کنید و با هنر خود کاری کنید که هر کسی از صحبت با شما لذت ببرد و اهداف خود را به آن گونه که می خواهید پیش ببرید. یک موضوع عجیب این است که اکثر افراد تصوّر می‌کنند که دارای فن بیان خوبی هستند و اصلاً نیازی به آموزش در این زمینه ندارند

این در حالی است که باید بپذیرید که ملاک داشتن  فن بیان خوب  خودمان نیستیم و در حقیقت دیگران هستند که تعیین می‌کنند آیا ما فن بیانمان خوب (یا حداقل قابل قبول) است یاخیر.

آموزش سخنرانی مانند هر آموزشی شامل انجام یک سری اقدامات  و رعایت نکاتی می باشد که مهارت شخص را افزایش داده و باعث می شود تا بتواند نگرانی های خود را مدیریت کند که در این مقاله به  صورت مختصر به توضیح آنها می پردازیم.

در آموزش فن بیان و گویندگی در مرحله اول گفته شده است که  یک سخنران باید اعتماد به نفس، حالات دوستانه،  اشتیاق و انرژی داشته باشد. اعتماد به نفس از طریق  انتخاب موضوعاتی که سخنگو به آن علاقه مند است  و در آن زمینه اطلاعات کامل دارد  به دست می آید. حالت دوستانه به سادگی از طریق لبخند زدن به حضار ایجاد می شود.

حالت اشتیاق و انرژی در سخنگو زمانی ایجاد می شود که در مورد موضوعی که از آن لذت می برد صحبت کند.

  • در مرحله دوم ، سخنران باید به کنترل صدای خود بپردازد .صدا یکی از مهمترین ابزارهایی است که در یک سخنرانی اهمیت دارد. اگر می‌خواهید فن بیان و گویندگی را به‌خوبی در کلام خود رعایت کنید، باید بتوانید سرعت، لحن و بلندی صدای‌تان را تحت کنترل داشته باشید. اگر فقط با لحنی یکنواخت صحبت کنید، مخاطبان خود را خسته می‌کنید. هر چقدر هم که محتوای کلام شما جالب باشد باز هم تفاوتی نخواهد کرد و مخاطبان با شما همراه نخواهند شد. لحن شما باید با لحن جاری در داستان تناسب داشته باشد. وقتی داستانی حماسی تعریف می‌کنید با زمانی که داستان شما شعری طنزآمیز است، کاملا متفاوت خواهد بود. باید بتوانید با توجه به متنی که از آن حرف می‌زنید و آن را تعریف می‌کنید، لحنی درخور و متناسب داشته باشید. وقتی برای تعدادی از مخاطبان صحبت می‌کنید باید سرعت کلام خود را تحت کنترل داشته باشید. طبیعتا سرعت شما باید کمتر از زمانی باشد که در یک مکالمه‌ی عادی گفت‌و‌گو می‌کنید. شمرده صحبت کردن باعث می‌شود تا مخاطب را با خود همراه سازید و به او اجازه بدهید که درک بهتری از مضمون حرف‌هایتان پیدا کند. درهنگام سخنرانی بهتر است که با خود آب به همراه داشته باشید و پس از گذشت مدتی از صحبت‌تان، گلویی تازه کنید. با این کار از سرعت‌تان هم کاسته خواهد شد. از اشتباهات رایجی که بیشتر مردم در فن بیان رعایت نمی‌کنند، یکنواختی و بالا بودن سرعت حرف زدن است. این دو مسئله با هم رخ می‌دهند، به این دلیل که وقتی تند صحبت می‌کنید، قادر به تغییر لحن خود نیز نیستید. نمی‌توانید انتظار داشته باشید که با سرعت نور صحبت کنید و صدای‌تان را نیز در نقاط مختلف روایت تغییر بدهید. اگر از اینکه تند صحبت می‌کنید نگران هستید، باید حواس‌تان به تنفس و وقفه‌ها باشد. وقتی نفس‌های عمیق و آرام  نکشید، تند صحبت خواهید کرد و وقتی تند صحبت کنید، مخاطب نمی‌تواند با شما همراهی کند.

لحن و ترکیب واژه‌ها را به‌خوبی ادا کنید. حواس‌تان به بخش‌ها و هجاها باشد. با این کار لحن و آهنگی یکنواخت نخواهید داشت و حتی اگر داستانی که می‌گویید چندان جالب نباشد، مخاطب کماکان با شما همراه خواهد شد.

سخنران باید بتواند کیفیت صدای خود را از طریق تنفس دیافراگمی افزایش دهید . تنفس دیافراگمی به جای تنفس از سینه می باشد. این نوع تنفس را خوانندگان هم انجام می دهند که باعث می شود صدایشان فوق العاده شود و بتوانند  نفس خود را بیشتر از دیگران نگه دارند.این کار فقط از طریق تمرین ایجاد می شود. تنفس دیافراگمی باعث می شود که بتوان صدا را ازطریق کیفیت گام صدا، بلند و کوتاه بودن تن صدا و حجم صدا کنترل کرد.

  • مرحله سوم در آموزش گویندگی ،زبان بدن است . ما انسان‌ها عادت داریم که از زبان بدن و سایر پیامهای غیرکلامیبه عنوان شواهد مکمل در تفسیر  پیامهای کلامی استفاده کنیم. این کار در موارد بسیاری می‌تواند به افزایش دقت پیام کمک کند ما با حالات بدنی خود، محل قرار گرفتن دستها و پاهایمان، ژست ها، ، لبخند زدن، پلک زدن، گزیدن لبها، تماس دستها با صورت، نگاه کردن به سمت پایین یا بالا یا اطراف، تکان دادن سر و گارد باز و بسته خود، پیامهای مختلفی را به طرف مقابل ارسال می‌کنیم.

پروفسور آلبرت محرابیان  استاد دانشگاه UCLA و کارشناس موضوعات روانشناسی با رویکرد ارتباطات کلامی و غیر کلامی در بررسی‌های خود نشان داده که میزان اثرگذاری ارتباطات ما از سه  قسمت کلی تشکیل شده است.کلام،لحن صدا و زبان بدن موضوع متحیر کننده در این بررسی، میزان اثرگذاری هرکدام از اجزا در ارتباطات است.  همانطور که می‌دانید بیشتر سخنرانان، متخصصان و افراد تمرکز خود را بر روی کلام می‌گذارند و توجه کمتری به لحن و زبان بدن خود دارند در حالی که در این تحقیق نشان داده شده که کلام کمترین میزان اثرگذاری را دارد و سهم آن فقط 7٪‌ از ارتباطات است در حالی که لحن صدا 38 درصد از اثرگذاری در ارتباطات را شامل می‌شود و 55 درصد باقی مانده نیز سهم زبان بدن خواهد بود!

این اعداد واقعاً متحیر کننده هستند! یعنی یک سخنران یا مدرسی که پشت میز می‌نشیند و با لحن یکنواختی فقط حرف می‌زند فقط 7 درصد از توان کل خود برای اثرگذاری مورد استفاده قرار داده و این واقعاً فاجعه است.

  • مرحله چهارم در کلاس فن بیان، انتقال اطلاعات است . سخنگو باید آهسته و آگاهانه صحبت کند و بین سخنان خود مکث داشته باشد تا مخاطب بتواند سخنان او را درک کند. همچنین سخنران باید در بیان و تلفظ لغات دقت نموده  و با تنوع در گام  و حجم صدا مزیت در سخنرانی خود ایجاد نماید. لازم است بعد از بخش عاطفی یا خنده‌دار صحبت‌تان، کمی مکث کنید تا به مخاطب خود اجازه‌ی ابراز واکنش بدهید. از نقاط مهم صحبت خود،  بدون ایجاد وقفه نگذرید. مثلا اگر درباره موضوع خنده‌داری صحبت می‌کنید، در نقاط حساس داستان کمی صبر کنید تا هم مخاطب واکنش نشان بدهد و هم منتظر این باشد که در ادامه این نقطه‌ی حساس به کجا رهسپار خواهد شد. علائم نوشتاری هم کمک شایانی در ایجاد مکث‌های به‌موقع می‌کنند. مثلا در متن و شعری که می‌خوانید وجود کاما باعث می‌شود تا به‌موقع متوقف شوید. وجود علائم نوشتاری به روایت شفاهیِ بهتر کمک می‌کنند.
  • مرحله پنجم برقراری ارتباط با مخاطبان است . ما انسان ها ذاتاً اجتماعی به دنیا آمده‌ایم و یکی از منابعی که می توانیم از آن انرژی بگیریم برقراری ارتباط با دیگران است. یک ارتباط خوب شامل اجزای مختلفی است که هر کدام در جای خود باید مورد استفاده قرار گیرد. یکی از ملزومات شروع ارتباط ، ارتباط چشمی است. ارتباط چشمی قبل از شکل گیری ارتباط کلامی ایجاد می شود. وقتی به کسی نگاه می کنید قطعاً این علامت را به او می دهید که قصد برقراری ارتباط با او را دارید. به طور کلی تحقیقات نشان می‌دهد که در سخنرانی‌های رو در رو، ارتباط از طریق نگاه کلید موفقیت است. نگاهتان را بین  افراد مختلف در زمان مناسب تقسیم کنید. پس از بیان هر جمله، فرد مورد نظر را تغییر داده و با افراد گوناگونی ارتباط چشمی برقرار کنید.

 به مخاطبانتان بر اساس اصول ایجاد رابطه چشمی، نگاه کنید تا آنان به نشانه تأیید سرشان را تکان دهند. زمانی که این کار را انجام دادند، شما به این اطمینان خواهید رسید که ارتباط چشمی مورد نظر را برقرار کرده اید و آنها در حال پردازش اطلاعاتی که شما ارائه داده‌اید هستند. برای ایجاد یک ارتباط چشمی مناسب که به دور از خیره شدن باشد، باید از قانون ۵۰/۷۰ استفاده کنید. این قانون می‌گوید که شما باید ۵۰ درصد از زمان صحبت و ۷۰ درصد از زمان شنیدن را صرف ایجاد ارتباط چشمی کنید زمانی که اقدام به برقراری ارتباط چشمی می‌کنید، آن را برای ۴ یا ۵ ثانیه نگه دارید. وقتی که این بازه زمانی به پایان رسید، نگاهی به دور و اطراف خود بیندازید و دوباره این ارتباط را از سر بگیرید حفظ ارتباط چشمی آسان است چرا که شما فقط در حال نگاه کردن به فرد دیگری هستید، اما زمانی که به قول معروف می‌خواهید برای لحظه‌ای نگاهتان را بدزدید، به آرامی این کار را انجام دهید ارتباط چشمی برای بسیاری کار آسانی است اما اگر برای شما این‌گونه نیست، بهتر است آنقدر تمرین کنید تا به اعتماد به نفس کافی در این مورد برسید. برای تمرین می‌توانید در ابتدا به ابرو‌ها و یا فضای بین چشم و دهان افراد نگاه کنید. همچنین می‌توانید بر روی آینه به عنوان یک وسیله تمرین مناسب حساب کنید . تصدیق گرفتن از مخاطبان و برقراری ارتباط چشمی و تماشای حضار در هنگام سخنرانی بسیار مهم است می‌گویند چشم قسمتی از مغز است که با استخوان پوشیده نشده است این استعاره، چندان هم از واقعیت دور نیست. ما بخش عمده‌ای از پیامهای غیرکلامی را از طریق چشمها ارسال و دریافت می‌کنیم .

 در کلاس آموزش گویندگی به شما می گویند که قبل از هرسخنرانی  با خودت این جملات را مرتب تکرار کن:

  • استرس سخنرانی در جمع کاملا طبیعی است و نگران نباشید از اینکه آنچه که شما می گویید ممکن است برای  مخاطبان خسته کننده باشد و یا اینکه از دید آنها یک احمق به نظر برسید. حتی اگردر زمان سخنرانی در جمع  اتفاق بدی هم بیفتد  و شما فن بیان خوبی نداشته باشید  باید بدانید  که شما  به بهترین شکل تلاش کرده اید تا بهترین سخنرانی را داشته باشید و  مخاطبان بسیار دلسوز و مهربان هستند و با شما همراهی می کنند.

دوره آموزش سخنرانی  مختص گروه خاصی نیست و هر شخص اعم از دانشجو، معلم، پرستار، مدیر، کارگر، دانش آموز و…. می تواند در این دوره شرکت کنند و از محتوای آموزشی دوره استفاده کنند.

با این توضیحات الان همه ما می دانیم هزینه کلاس فن بیان، هزینه نیست بلکه باید آن را یک نوع  سرمایه گذاری دانست که  باعث رشد شما می شود و نه تنها قدرت شما را در متقاعد کردن دیگران در محیط کار افزایش می دهد  بلکه می توانید در هر جمعی که هستید از این مهارت استفاده نمایید. با مقایسه هزینه کلاس فن بیان در آموزشگاه های مختلف بدون شک کانون کارآفرینی دانشگاه تهران انتخاب اول خواهد بود.

.